Beukenhorst

Het terrein is oorspronkelijk de overtuin van buitenplaats Langenhorst, gelegen aan de zuidoostzijde van de Rijksstraatweg. Langenhorst is als buitenplaats gesticht in de 17e eeuw. De overtuin bestond in 1850 uit dicht parkbos met slingerende wandelpaden rond een open ruimte met vinkenbaan en weide. Beukenhorst is kort voor 1857 als zelfstandig ensemble aangelegd op deze overtuin.

De kleine buitenplaats heeft een langgerekte, rechthoekige vorm met een eenvoudige aanleg in landschapsstijl. J.D. Zocher jr. kreeg in 1857 f 202,- betaald voor zijn betrokkenheid bij de aanleg. Het park is opgebouwd uit twee delen, van elkaar gescheiden door de ontsluitingsdreef tussen de zuidelijke en de noordoostelijke entree. Het noordwestelijke parkdeel is als een groen decor ingevuld met hoog opgaand parkbos. Hiervoor ligt centraal het hoofdhuis met de pronkgevel naar de Rijksstraatweg. Hoogstwaarschijnlijk is het hoofdhuis door J.D. Zocher jr. ontworpen. Het zuidoostelijke parkdeel is afwisselend ingericht; de open weide werd getransformeerd tot een parklandschap met in elkaar vloeiende open ruimtes, gescheiden door opgaande beplantingsgroepen. Deze gaan aan de noord- en zuidzijde over in dicht parkbos. Langs de (boomloze) dreef werd een dienstgebouw geplaatst, verscholen in het bos ten zuiden van het huis.

Na 1861 heeft architect H.H.A. Wentzel het huis verfraaid en uitgebreid. In literatuur wordt vermeld dat architect C.E.A. Petzold het park heeft aangelegd. Dit idee wordt echter vanuit de bestaande parkaanleg niet ondersteund; het park draagt in zijn kleinschalige, gevarieerde opzet meer kenmerken die passen bij J.D. Zocher jr., dan bij Petzold, die grootschaliger parklandschappen ontwierp. Rond 1975 is de buitenplaats gesplitst en verkocht aan twee particulieren. De eigenaren van het hoofdhuis hebben het omringende park gedeeltelijk opgeknapt en aangekleed met nieuwe sierheestergroepen, bij het huis zijn borders aangelegd en aan de oostzijde een ronde vijver.
Voor de aanleg van het viaduct in de Landscheidingsweg is rond 2002 een brede strook van het park door Rijkswaterstaat onteigend. De zuidoostelijke parkpunt is gekapt en opgenomen in de wegenstructuur. De oostelijke strook is iets versmald voor de aanleg van fietspaden, maar verder grotendeels intact gebleven. Het deel van Rijkswaterstaat dat niet is gebruikt voor wegaanleg is gekocht door gemeente Wassenaar. Sindsdien is de buitenplaats verdeeld over drie eigenaren: gemeente Wassenaar en twee particulieren.

Een fraai doorzicht over de zuidelijke parkweide, in het voorpark van Beukenhorst. De oude bomen bevinden zich veelal in de aftakelingsfase, de heesterranden zijn sterk verwilderd. De schoonheid van het verval bevindt zich op het kantelpunt: zonder beheeringrepen zal de historische parkaanleg binnen afzienbare tijd onherkenbaar zijn vergroeid.

Foto’s, M.Bos, 2016

Het huis, gezien vanuit de weide in het voorpark. De beplanting aan weerszijden van de trappartij is zo uitgegroeid, dat het huis steeds meer uit het zicht raakt en het glooiende reliëf, waarmee het huis iets boven het voorpark ligt, niet meer beleefbaar is.

Foto’s M. Bos, 2016

Het park van Beukenhorst heeft een sterk vervaagde, maar fraaie, gedetailleerde opzet die past bij de aanlegperiode rond 1857. In deze periode heeft J.D. Zocher jr. werkzaamheden verricht op de buitenplaats. Wat deze werkzaamheden precies inhielden is onbekend. Voor dit rapport is een beperkt onderzoek gedaan naar de historische ontwikkelingen van de buitenplaats, het is om deze reden raadzaam om een nader archiefonderzoek te doen naar de ontwikkeling van de parkaanleg.

De gemeentekaart van 1960 geeft de parkstructuur van Beukenhorst weer zoals deze er vermoedelijk voor de verwildering van de buitenplaats uit heeft gezien. De ruimtelijke structuur zoals weergegeven op deze kaart past binnen de ontwerpstijl van J.D. Zocher jr. Op basis van de kaart en de actuele situatie is niet onomstotelijk vast te stellen dat een plan van J.D. Zocher jr. is uitgevoerd. Als het park naar ontwerp van J.D. Zocher jr. is aangelegd, dan heeft hij Beukenhorst vormgegeven als klassieke villa in een bospark. Onderdelen in de parkaanleg die het meest beïnvloed lijken door J.D. Zocher jr. zijn:

  • De ruimtelijke structuur van het voorpark met de geschakelde open weiden;
  • De lui slingerende ontsluitingsdreef zonder laanbomen.

Download de volledige publicatie