Herstel- en beheerplan

Het onderhouden en beheren van een historische parkaanleg is een grote uitdaging. De beheerder moet rekening houden met wet– en regelgeving (zie kader), beperkingen in beheer- en onderhoudsmogelijkheden (tijd, materiaal, zeggenschap, etc.), eventueel verschillende eigenaren en met het feit dat er aanzienlijk minder personeel is dan in de periode van aanleg. Ook de parkaanleg zelf vormt vanwege veroudering vaak een bron van zorgen. Toch kan de beleefbaarheid van Zocherparken met de juiste beheermaatregelen sterk worden verbeterd. In deze paragraaf wordt beschreven hoe je een Zocherpark planmatig kan beheren, verbeteren of herstellen door gebruik te maken van een goed onderbouwde en realistische doelstelling, streefbeeld en een beheerplan.

Grasveld op Beukenhorst gevuld met boshyacinten in het voorjaar. De stinsenflora is rijk aanwezig, omdat het grasveld pas wordt gemaaid na de zaadzetting.

Foto M. Bos, 2016

Toekomstvisie

De toekomstvisie en doelstelling dienen als basis voor het streefbeeld en beheerplan, samen met de ontwikkelingsgeschiedenis en de actuele staat van onderhoud. In de doelstelling leg je vast wat het hoofddoel van het park is en wat de ontwikkelingsrichting in de komende beheerperiode wordt: wat heb je, wat wil je behouden, wat wil je herstellen? Kijk naar andere eisen vanuit gebruik, natuur en archeologie en bedenk wat de prioriteiten zijn.

Een beheerplan geeft een overzicht van de maatregelen die nodig zijn voor het realiseren van het streefbeeld en het daarop volgende reguliere onderhoud. Het is gebruikelijk voor de visie een planperiode van 10 tot 20 jaar aan te houden en voor het beheerplan een periode van 6 tot 10 jaar. In deze periode is het raadzaam het beheerplan tussentijds te evalueren en waar nodig aan te passen aan veranderende omstandigheden.

Onderwerpen die in een beheerplan aan bod moeten komen zijn:

  • Het onderhoudsniveau per structuurelement of deelgebied;
  • Eenmalige en terugkerende beheermaatregelen;
  • Een plan van aanpak voor het in stand houden van de beplantingen;
  • Verwachtingen ten aanzien van en anticiperen op de toekomst;
  • De omgang met extern beleid, regelgeving en subsidies.

Deze foto is genomen op Oosterbeek, vlak na het herstel van de parkaanleg. Tijdens dit herstel is onder andere de contour van de waterpartij hersteld. Ook zijn de solitaire bomen fraai vrijgezet waardoor de verschillende structuren en kleuren goed beleefbaar zijn.

Foto P. Verhoeff, 2014

Over het regulier beheer in historische tuinen en parken is recent een zogenaamde ‘uitvoeringsrichtingslijn’ verschenen: Ontwerp-Uitvoeringsrichtilijn Onderhoud en beheer Groen Erfgoed, URL 6010 (Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentzorg, 11 maart 2016). In deze uitgebreide richtlijn wordt omschreven waaraan het regulier beheer van onderdelen van historische tuinen en parken moet voldoen en wat de specifieke aandachtspunten hierbij zijn.

Voor het regulier beheer wordt daarom verwezen naar deze publicatie. Wel worden in de hierna volgende paragrafen aandachtspunten uitgewerkt die specifiek van toepassing zijn op Zocherparken.

Download de volledige publicatie