Ruimtelijke compositie en samenhang

Uit een analyse van alle parkprojecten van de Zochers op chronologische volgorde blijkt een duidelijke ontwikkeling in de opdrachten, ontwerpmethode en tekenstijl. J.D. Zocher sr. houdt zich voornamelijk bezig met het wijzigen van (geometrische) parken bij bestaande buitenplaatsen. In de tijd van J.D. Zocher jr. en L.P. Zocher komen daar, naast de aanleg van buitenplaatsen, ook openbare stadsparken, begraafplaatsen en villaparken bij. Tenslotte zijn er enkele projecten van J.D. Zocher jr. en L.P. Zocher bekend die een parkachtige inrichting van stedelijke openbare ruimte betreffen.

Foto van het huispark van Vreugd en Rust uit 1923.

Coll. Beeldbank Leidschendam Voorburg inv. nr. 1V1923-20

Keukenhof, perspectief en zicht vanuit het huis op het omliggende landschap met in de verte de duinen door J.D. Zocher jr.

Foto P. Verhoeff, 2006

De parkontwerpen van de Zochers voor buitenplaatsen worden gekenmerkt door een sterke ruimtelijke compositie en samenhang. Zij hebben altijd een sterk grafische kwaliteit. Hun aanleggen zijn te omschrijven als heldere en scherp getekende parkcomposities. Het belangrijkst zijn de lijnen die worden gecreëerd door strak gestoken schone paden en scherpe grenzen tussen grasveld en vijver en de eveneens scherp gestoken contouren van beplantingsvakken. De composities hebben ook altijd een derde dimensie: de lijnen van paden, waterpartijen en beplantingsvakken worden in de ronde contouren van boom- en plantgroepen in de hoogte weerspiegeld; tussen de contouren ‘op de grond’ en die in de lucht zit altijd een samenhang en verhouding. De Zochers maakten geen gebruik van geknipte hagen of vormsnoei.

Zeer sterk zijn de Zochers in het creëren van dieptewerking in de hoofdmomenten en zichtlijnen van de parkaanleg, bijvoorbeeld door beplantingsvakken in de omgeving van het huis te plaatsen, waardoor het oog van de bezoeker meanderend door het park wordt geleid, op zoek naar het vergezicht.

Een Zocherpark nodigt daarmee uit tot een verhalende rondwandeling. Het hoofdmotief hierin is water, dat het verhalende aspect van de parkaanleg bepaalt en de bezoeker uitnodigt het park in te gaan voor een wandeling door een pittoresk landschap. Op het tweede niveau zijn dat de wandelpaden, die dat op vergelijkbare wijze doen. De parkbeleving is seizoensgebonden en nadrukkelijk dynamisch.

Download de volledige publicatie