Vreugd en Rust

Vreugd en Rust is vanaf 1685 door Pieter van Groenvelt ontwikkeld als buitenplaats naast het dorp Voorburg. In 1735 werd Adolph Cau eigenaar van de buitenplaats. Hij kocht het tegenover gelegen buiten Lienburch, brak de bebouwing af en richtte het park in als overpark met grote zichtas. In 1751 is door Jan van Schuylenburch het huidige huis gebouwd waarbij hij vermoedelijk het overpark langs de zichtas liet omvormen in vroege landschapsstijl. Deze aanleg is zichtbaar op de opmetingskaart van 1773. In 1780 en 1793 werd de buitenplaats uitgebreid met de naastgelegen oostelijke en westelijke buitens en is het park rond het huis omgevormd in landschapsstijl. J.D. Zocher jr. is waarschijnlijk kort na 1837 ingehuurd voor het overpark door het echtpaar Hoffmann-Groen van Prinsterer, dat de buitenplaats erfde. In 1852 is het hoofdhuis uitgebreid, volgens overlevering met behulp van J.D. Zocher jr., waarbij ook het huispark is aangepast. De vernieuwde aanleg van het huispark, waarbij een uitbreiding aan de zuidwestzijde van het huispark is opgenomen in de nieuwe aanleg van het hertenkamp, is op latere topografische kaarten goed te zien. Vanwege de verbreding van de Vliet is in 1892 een parkstrook afgegraven en een tuinkoepel verwijderd.

In 1917 is de buitenplaats verkocht aan de gemeente Den Haag die het park openstelde voor publiek. De parkinrichting wordt ten aanzien van deze nieuwe functie aangepast door Pieter Westbroek, oprichter en directeur van de Gemeentelijke Plantsoenendienst van Den Haag. Het hoofdgebouw en de oranjerie werden afzonderlijk verpacht, en de moestuin werd ingericht als tenniscomplex. In 1961 is de buitenplaats verkocht aan gemeente Leidschendam – Voorburg. Het huis is in 1987 in eigendom afgesplitst en verkocht en heeft de functie gekregen van hotel / restaurant.

De strakke lijnen van de vijver beginnen te vervagen door de verruiging van de oeverranden en afkalving door erosie.

Foto’s M. Bos, 2016

De paden op Vreugd en Rust zijn gelegd in asfalt. Op enkele plaatsen zorgen boomwortels voor oneffenheden in het oppervlakte.

Foto’s M. Bos, 2016

De werkzaamheden van J.D. Zocher jr. op Rust en Vreugd hebben plaatsgevonden in twee periodes: circa 1837 en circa 1852. Rond 1837 is J.D. Zocher jr. ingehuurd voor de herinrichting van het overpark ten westen van de geometrische moestuin. Hij ontwerpt hier een oranjerie. Vermoedelijk heeft hij ook invloed gehad op de parkaanleg ten noordoosten van de moestuin.

Rond 1852 heeft J.D. Zocher jr. mogelijk de uitbreiding van het hoofdhuis ontworpen. Als onderdeel hiervan is ook het huispark heringericht waarbij zijn ontwerpstijl herkenbaar is in de grote, door een beek omzoomde weide die wordt ingericht als hertenkamp. Mogelijk is ook het (inmiddels verdwenen) hertenhuis door hem ontworpen in chaletstijl.

Van de bemoeienis van J.D. Zocher jr. is geen ontwerp of kasboekvermelding bewaard. In 1855 noemt Lutgers hem als de ontwerper van het park. De ontwerpstijl van J.D. Zocher jr. is herkenbaar in de volgende parkdelen:

  • De door een beekloop omgeven hertenkamp als hoofdmoment en onderdeel van een zichtas vanuit het hoofdhuis naar Delft;
  • De structuur van de wandelpaden;
  • De visuele verbindingen van het huispark met het overpark over de weg Oosteinde heen;
  • De solitaire bomen in gevarieerde soorten langs de gebogen parkranden.

Download de volledige publicatie